Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

In Memoriam

Karol Estreicher jun. (1906 - 1984)

historyk sztuki, profesor UJ, pisarz, tłumacz, bibliograf, wieloletni kierownik Muzeum UJ, prezes TPSP, redaktor "Rocznika Krakowskiego". Ostatni przedstawiciel głównej uniwersyteckiej linii rodziny Estreicherów

Po studiach w UJ, zakończonych doktoratem w zakresie historii sztuki, został asystentem w Zakładzie Historii i Gabinecie Rycin PAU. Obok szeregu prac naukowych napisał przewodnik po Krakowie. W przededniu II Wojny Światowej był zaangażowany w zabezpieczanie dzieł sztuki w tym Ołtarza Mariackiego. Po przejściu kampanii wrześniowej, przedostał się przez Węgry i Francję do Anglii. Tam związał się z generałem Władysławem Sikorskim. Rozpoczął walkę o polskie mienie kulturalne. W 1940 roku, osobiście przewiózł z narażeniem życia wawelskie arrasy skarbiec koronny z Francji do Anglii. Zaraz w 1945 roku włączył się w akcję restytucji dzieł sztuki wywiezionych na tereny III Rzeszy. W 1946 roku przywiózł do Polski zrabowany przez Niemców Ołtarz Mariacki Wita Stwosza. Nie znosił autorytetów, chodził zawsze własnymi ścieżkami. Odważny w realizowaniu własnej wizji niełatwego urządzania wnętrz Collegium Maius, budynku pozbawionego przez liczne przebudowy, wojny i zwykłą biedę pierwotnego wyposażenia. Serdeczny dla młodzieży, znakomity wykładowca. Propagator sztuki w ukochanym Krakowie. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie – Kw.: BA, rząd: Płd.

Romana Cyganowska (1944 – 1975)

starszy asystent w latach 1968-1975

Związana z Krakowem poprzez miejsce urodzenia, a także studia i zamiłowania. Studiowała polonistykę i historię sztuki. W 1968 roku uzyskała magisterium na podstawie rozprawy o Vade-mecum C.K. Norwida i rozpoczęła pracę w Collegium Maius, w dziele oświatowym i informacji naukowej. Przygotowywała pracę doktorską z zakresu historii  literatury politycznej w czasie trzeciego rozbioru. Nie dane było jej dokończyć badań. Zginęła w wypadku w Warszawie. Pozostawiła po sobie serdeczną pamięć. Była ceniona i lubiana zarówno przez kolegów jak i kierującego w tym czasie muzeum prof. Karola Estreichera jun.

Eugenia Bandrowska (1886 – 1978)

Pracowała w okresie powojennym, kiedy w Uniwersytecie trudno było o etaty. Nie było etatowych konserwatorów dzieł sztuki. Tym bardziej w takiej specjalności jak konserwacja tkanin. W latach 50-tych i na początku 60. XX wieku, tuż przed jubileuszem 600. lecia UJ, na zlecenie przygotowywała do ekspozycji najcenniejsze tkaniny. Wiele z nich uratowała od ostatecznej degradacji. Konserwowała makaty, gobeliny, stroje, hafty. Czasem wykonywała "haftowane pastisze", elementy wystroju oparte na wzorach renesansowych i barokowych. Do takich udanych jej prac należą haftowane herby zdobiące kotary w Librarii Collegium Maius czy herb na podniebiu baldachimu w kaplicy św. Jana Kantego.

Władysław Musiał (1919 – 1993)

laborant muzealny

Absolwent Szkoły Zawodowej dla Rzemiosł Budowlanych nr 9 w Krakowie. Od 1937 roku, pracował na budowach jako cieśla. W czasie okupacji, podczas pacyfikacji Woli Justowskiej został aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym w Płaszowie. Jemu, jako jednemu z niewielu udało się zbiec, i aż do wyzwolenia był zmuszony się ukrywać. W 1949 roku, podjął pracę w Collegium Maius jako renowator, konserwator urządzeń technicznych, laborant. Był na etacie laboranta, ale to określenie stanowiska nie oddaje charakteru prac, jakie wykonywał w muzeum. Niezwykle pracowity. Przy drobnej swojej posturze podejmujący nieraz bardzo  ciężkie  prace. Potrafił wszystko. Dobrać ramę do obrazu. Uzupełnić gomółki w zabytkowych oknach. Poprawić posadzki, uzupełnić ubytki w meblach, wybrać odpowiedni sposób zawieszenia tkanin. Zawsze blisko prof. Karola Estreichera jun., który nauczył go troszczyć się o powierzone zabytkowe przedmioty. W czasie uroczystości uniwersyteckich pełnił funkcję pedla. Podczas przyznawania Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II doktoratu honorowego wszystkich Wydziałów (22. 06. 1983 r.) asystował, trzymając berło rektorskie zwane berłem królowej Jadwigi. Udzielał się także w pracach społecznych. W Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych i Towarzystwie Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. W Collegium Maius pracował aż do śmierci.

Zofia Sołtysowa (1924 – 1994)

historyk sztuki, st. kustosz, rzeczoznawca w DESIE, wieloletni opiekun działu malarstwa

Z Collegium Maius związała się tuż po studiach ukończonych pod kierunkiem prof. T. Dobrowolskiego. Jako asystentka prof. K. Estreichera jun. służyła jemu i studentom historii sztuki pomocą na wykładach i seminariach. Wielokrotnie zastępowała prof. K. Estreichera jun. podczas jego nieobecności. Kierowała wówczas muzeum i reprezentowała na uroczystościach uniwersyteckich. Popularyzowała wiedzę o sztuce poprzez wystawy, głównie o tematyce uniwersyteckiej a także prelekcje poza muzeum. Wykładała w Liceum Sztuk Plastycznych i w klubach środowiskowych Nowej Huty, gdzie przez szereg lat mieszkała. Potrafiła także dotrzeć do specyficznego środowiska, jakim był Ośrodek Pracy Więźniów w Ruszczy. Przez szereg lat była członkiem zarządu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Należała także do Stowarzyszenia Historyków Sztuki. W Muzeum UJ była osobą bardzo lubianą. Żywiołowa, pełna uroku, serdeczna szczególnie dla najmłodszych pracowników, którzy jej zawdzięczali dobre początki w nowym środowisku. Umiejąca z humorem rozładować powstałe czasem w zespole konflikty. „Pani Zosia" jak ja nazywaliśmy. Z filiżanką neski i nieodłącznym papierosem, który gasiła w ulubionej huculskiej miseczce. Pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Jerzy Kowalczyk (1923 – 1994)

zegarmistrz, mechanik precyzyjny

Do Muzeum UJ trafił w 1980 roku jako emeryt. Z zamiłowania konserwator zegarów i amator radio-elektronik. Wiecznie poszukujący nowych sposobów przywracania urody nieczynnym mechanizmom. Jego umiejętności wynikały z wieloletniego doświadczenia. Zawód mechanika zdobył w Wytwórni Sygnałów i Urządzeń Kolejowych w Krakowie oraz szkole zawodowej, którą ukończył egzaminem czeladniczym złożonym w Izbie Rzemieślniczej. Wyspecjalizował się w pracach mechaniczno-elektrycznych urządzeń sygnalizacyjnych. Po wojnie podjął pracę w zakładzie doświadczalnym "MERA" Krakowskiej Fabryki Aparatów Pomiarowych. Tu pracował aż do emerytury. Tu podnosił swoje kwalifikacje, był ceniony i nagradzany. W Muzeum UJ konserwował szereg zabytkowych zegarów i instrumentów naukowych a także przedmioty z rzemiosła artystycznego, które w jego rękach odzyskiwały dawna kondycję. Był lubianym kolegą. Zawsze taktowny, wyciszony. Jak każdy fachowiec z prawdziwego zdarzenia unikał wokół siebie krzykliwej reklamy. Był mistrzem dla młodych pracowników, którzy pod jego okiem w Pracowni Konserwacji Instrumentów Naukowych i Zegarów uczyli się nie tylko umiejętności zawodowych, ale także pietyzmu dla przedmiotów zabytkowych. Sprawiedliwy wśród Narodowo Świata. Pochowany na cmentarzu parafialnym na Salwatorze w Krakowie – Kw.: SC5, rząd: 2, grób: 42.

Kazimierz Nowacki (1928-1996)

historyk sztuki, pracownik naukowy Zakładu Teatrologii UJ, wicedyrektor Muzeum UJ, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie, krakowianin

Przed rozpoczęciem studiów praktykował w zakładzie fotograficznym, po czym uzyskał uprawnienia w zawodzie na podstawie egzaminu czeladniczego. Umiejętność dobrego fotografowania okazała się później niezbędna w jego pracach badawczych. Tuż po wojnie ukończył studia dziennikarskie, po czy studiował historię sztuki. Już temat pracy magisterskiej pisanej pod kierunkiem prof. T. Dobrowolskiego z historii scenografii krakowskiej, zapowiadał jego, kontynuowane przez całe życie zainteresowanie teatrem. Po studiach pracował przez jakiś czas jako zastępca konserwatora miejskiego, później w przedsiębiorstwie „Pracownie Konserwacji Zabytków (PKZ)”. W 1966 roku, został przyjęty do Muzeum UJ. Zachęcony przez ówczesnego kierownika muzeum prof. Karola Estreichera jun. do pracy naukowej, rozpoczął gromadzenie materiałów do pracy doktorskiej. Stopień doktora uzyskał na Politechnice Krakowskiej w 1974 roku, w zakresie historii architektury teatralnej. Równolegle z pracą w muzealnictwie prowadził badania i wykłady w Zakładzie Teatrologii przy Instytucie Filologii Polskiej UJ. Od 1977 roku pełnił funkcję wicedyrektora Muzeum UJ. Habilitował się w Politechnice Krakowskiej w 1983 roku. W Collegium Maius pracował do roku 1986, do czasu przejęcia dyrektury Muzeum Narodowego w Krakowie. Wieloletni serdeczny współpracownik prof. Karola Estreichera jun. Udzielał się społecznie. Działał m. innymi w Stowarzyszeniu Historyków Sztuki, był członkiem zarządu oraz prezesem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Krakowianom był znany jako prelegent Dyskusyjnego Klubu Filmowego przy kinie "Sztuka". Jako kolega i wykładowca cieszył się ogólną sympatią. Współczujący ludziom, nie szczędził, co trzeba podkreślić, czasu i środków, aby nieść pomoc bezpańskim zwierzętom.

Eugeniusz Sternadel (1906 - 1999)

laborant, woźny, strażnik, klucznik

Wiosenny lub letni poranek, promienie słońca zaglądające na dziedziniec Collegium Maius i dobra, uśmiechnięta twarz Pana Gienia (bo w Muzeum UJ  tak o Nim mówiono),  to -  dla wielu z nas -  były najmilej rozpoczęte dni pracy z Muzeum UJ.  Były również i szare poranki listopadowe i mroźne, ponure dni grudniowe, które jakoś można było znieść, bo się wiedziało, że w jest Pan Gieniu, zawsze pełen optymizmu i życzliwości, dla każdego bez względu na kaprysy aury, znajdujący uśmiech i  ciepłe słowo. Przez wiele lat Collegium Maius było nie tylko miejscem pracy Pana Gienia, ale również Jego domem. Kiedy wieczorami muzeum i dziedziniec pustoszały przejmował nad nimi „władzę i opiekę”. Był jakoby spadkobiercą i kontynuatorem wielu pokoleń bakałarzy, doktorów i profesorów przez całe stulecia zamieszkujących w budynkach Collegium Maius. Pan Gieniu lubił wieczorami przesiadywać na arkadowym dziedzińcu. Spokój, pełna majestatycznej godności cisza, niezwykle piękno tego miejsca, ów wyraźnie wyczuwalny tutaj „geniusz loci” sprzyjały zadumie i refleksji nad tym co było. A było co wspominać – przeszło siedemdziesiąt lat związków z Uniwersytetem Jagiellońskim, przeszło pół wieku pracy w Muzeum UJ.   

12 maja 1999 r., dokładnie w 635. rocznicę powołania do życia Akademii w Krakowie, po 72. latach ofiarnej i rzetelnej pracy, odszedł na zawsze Szlachetny Człowiek, któremu Uniwersytet zawdzięcza tak wiele, chociaż On nie posiadał żadnych tytułów naukowych, a nawet uniwersyteckiego wykształcenia. Tapicer, laborant, woźny, strażnik i „klucznik” w Muzeum UJ, był, przede wszystkim, prawą ręką prof. Karola Estreichera jun. oraz ostatnim, stałym mieszkańcem Collegium Maius. Już za życia stał się legendarną postacią Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale  nie sprawił to tylko fakt tak wyjątkowo długiej pracy w jednej instytucji, ale przede wszystkim niezwykłe cechy Jego charakteru: pracowitość, uczciwość, lojalność, rzetelność, dyskrecja, elegancja oraz dobroć i pogoda ducha – zachowane do końca. Podczas przyznawania Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II doktoratu honorowego wszystkich Wydziałów (22. 06. 1983 r.) asystował, trzymając berło rektorskie z daru kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. Pochowany na Cmentarzu Podgórskim – Kw.: IIIB, rząd: 5, grób: 7.

Tadeusz Chruścicki (1934-2001)

historyk sztuki, wicedyrektor Muzeum UJ, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie

Historyk sztuki, muzeolog. Wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie, i wiecedyrektor Muzeum UJ, dyrektor muzeów w Nysie i Opolu. Z Krakowem był związany niemal całe życie - tu się urodził w 1934 roku, studiował, mieszkał. Absolwent historii sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego.  Współtwórca wystaw: "Polaków portret własny" (1979), "Żydzi polscy" (1989), "Między Giewontem a Parnasem" (1997) i biograficznych poświęconych T. Kantorowi, J. Matejce, J. Czapskiemu, M. Chagallowi, T. Axentowiczowi, H. Rodakowskiemu, J. Mehofferowi; Dokończył rozbudowę gmachu głównego Muzeum Narodowego (zaczęta 1937); przyczynił się do utworzenia nowych oddziałów: Dom Józefa Mehoffera, Muzeum St. Wyspiańskiego, Atma w Zakopanem (K. Szymanowski), Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha; członek Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM. Autor książek: Muzea Krakowa, Muzeum Narodowe w Krakowie, Japanes Art. The Great European Collection. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie – Kw.: LI, rząd: 4, grób: 4.

Barbara Lewińska (1937-2009)

st. kustosz muzealny, wieloletni kierownik Działu Grafiki Muzeum UJ

Z Muzeum UJ związała się w 1960 roku, kilka lat po ukończeniu Technikum Księgarsko – Poligraficznego. Przez pierwsze cztery lata ściśle współpracowała z prof. Karolem Estreicherem jun. przy organizacji i urządzaniu Collegium Maius. Profesor  niezwykle wysoko cenił „Panią Basię” za  lojalność, skromność, inteligencję oraz szczere oddanie powierzonej jej pracy. Zawsze, przez ponad 40 lat zatrudnienia w Collegium Maius, była wyróżniającym się pracownikiem, często poświęcającym swój prywatny czas dla dobra muzeum. Po roku 1964, oprócz prac administracyjnych w sekretariacie, oprowadzała również turystów i gości po zbiorach Muzeum UJ, a także  zajmowała się muzealną biblioteką.  Jako pracownik nie tylko oświatowy, bowiem przez pewien czas prowadziła  Dział Numizmatyczny oraz zajmowała się drobną konserwacją zbiorów grafiki, pracowała do 1978 roku, kiedy to - ukończywszy wyższe studia z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej  na Wydziale Filologicznym UJ – objęła Dział Grafiki. Dzięki swoim wysokim kwalifikacjom i wysiłkowi uporządkowała i zorganizowała go na nowo. Była również inicjatorką nowoczesnego  urządzenia magazynu rycin i klocków drzeworytniczych. Rozpoczęła także zakładanie naukowego katalogu zbiorów graficznych. Sama sporządziła ponad 3000 kart katalogu muzealiów, które  do dzisiaj uważane są za ważne, małe opracowania naukowe eksponatów.  Ponadto szczegółowo opracowała niezwykle cenną i unikatową kolekcję klocków drzeworytniczych z XVI w.  Była również autorką kilku artykułów naukowych. Pełniła funkcję sekretarza „Rocznika Krakowskiego”, a później też sekretarza „Opuscula Musealia”. W latach 1984 – 1990 była kierownikiem  Działu Sztuki, unowocześniając i usprawniając prowadzone tam prace. Była ponadto autorką wielu znakomitych, świetnie przygotowanych i  interesująco zaaranżowanych  wystaw czasowych w Muzeum UJ. Wprawdzie na emeryturę przeszła w 1998 r., jednakże nadal pracowała, z wielką korzyścią, dla Muzeum UJ, aż do marca 2002 r.  Człowiek Prawy, Wielkiego Serca – Nasza Pani Basia. Pochowana na cmentarzu parafialnym w Borku Fałęckim w Krakowie.